Ayva Yetiştiriciliği

Ayva hakkında

Ayva, ülkemizin önde gelen yumuşak çekirdekli meyve türlerinden biri olup Türkiye dünya ayva üretiminde ilk sırada yer alır. Bu rehber, Tarım ve Orman Bakanlığı Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü kaynağına dayanarak ayvada bahçe kurma, dikim, gübreleme, sulama, budama ve hasat ile yaygın hastalık ve zararlıları kapsamaktadır. Amaç, üreticinin sağlıklı ve verimli bir ayva bahçesi kurmasına yön vermektir.

Ekim zamanı ve tohum

Bir yaşlı sağlıklı fidanlar, ılıman iklimlerde Kasım-Ocak ayları arasında, daha soğuk bölgelerde ise Şubat ve Mart aylarında, aşı yeri toprak üzerinde kalacak şekilde dikilir. Fidanlar 4x5 veya 5x6 metre aralık ve mesafelerle dikilir; aralık mesafeler toprak tipine ve yetiştirme sistemine göre değişir.

Ayva fidanla (aşılı fidan) üretilir; çoğaltmada genellikle durgun T-Göz aşısı, anaç olarak Quince-A kullanılır. Fidanlar 4x5 veya 5x6 m aralık ve mesafelerle dikilir. Çeşitlerin çoğu kendine verimli olduğundan tek çeşitle bahçe kurulabilir, ancak düzgün meyve için tozlanmayı sağlayacak çeşit karışımı önerilir.

Gübreleme

Dengeli ve düzenli gübreleme için her yıl toprak, üç yılda bir yaprak analizi yapılmalı ve bahçenin gübre ihtiyacı analiz sonucuna göre belirlenmelidir. Kimyasal gübreler ağaçların taç iz düşümü içerisine, gövdeye ve köklere temas etmeyecek şekilde uygulanır. Bitkinin daha fazla ihtiyaç duyduğu makro elementler hemen her yıl, mikro elementler ihtiyaca göre verilir; toprağın organik madde miktarına göre organik gübrelemeye de önem verilmelidir.

Sulama

Ağaçların sağlıklı gelişmesi ve düzenli, kaliteli meyve elde edilmesi için sulama şarttır. Sulamada aşırı sudan ve suyun ağaç gövdesine değmesinden kaçınılmalıdır. İmkân ölçüsünde damlama veya mini-yağmurlama sistemleri kurulmalı; salma ve karık sistemi sulamalardan mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Armut ateş yanıklığı: Yumuşak çekirdekli meyve ağaçlarının en tahripkar hastalıklarından biridir; çiçek demetlerinin solup kararmasıyla başlar, genç sürgün ve yapraklar sararıp yanmış bir görünüm alır.
• Mumya (Monilya) hastalığı: Çiçek ve sürgünlerde yanıklık ile meyvelerde kahverengi çürümeye yol açar; çürüyen meyveler dalda mumyalaşarak kuruyup asılı kalır.
• Kahverengi benek: Yaprak ve meyvelerde kahverengi lekeler ve benekler oluşturarak meyve kalitesini ve ağacın gelişimini olumsuz etkiler.

Zararlılar

• Meyve iç kurdu: Larvaları meyvenin içine girerek etini ve çekirdek evini kemirir; kurtlanan meyveler dökülür ve pazar değerini kaybeder.

Ayva hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Ayva hasadı çeşitlere ve bölgelere göre değişmekle birlikte genellikle Eylül ayının ikinci yarısı veya Ekim ayında yapılır. Meyvenin depo ömrünü uzatmak için hasat elle ve dikkatli yapılmalıdır; geç yapılan hasat depo ömrünü kısaltır.