Lahana Yetiştiriciliği

Lahana hakkında

Lahana (Brassica oleracea), Cruciferae familyasından serin iklim sebzesidir; beyaz ve kırmızı baş lahana olarak ülkemizde, özellikle Karadeniz Bölgesi'nde kışlık olarak yetiştirilir. En kaliteli üretim sonbahar-kış döneminde, 15-20 derece arası sıcaklıklarda elde edilir. Bu rehber, Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü lifletine dayanarak lahananın iklim ve toprak istekleri, tohum ekimi ve fide dikimi, gübreleme, sulama, hasat ile başlıca hastalık ve zararlılarını özetler.

Ekim zamanı ve tohum

Tohum ekimleri Mayıs ayında başlayıp Ağustos ayına kadar kademeli olarak devam eder; fide dikimi ise Haziran ile Ağustos sonuna kadar yapılır. Kırmızı baş lahana fidesinin tarlaya dikimi en geç 15 Ağustos'a kadar tamamlanmalıdır, gecikmesi baş bağlamayı olumsuz etkiler. Lahana, buğday hasadından sonra ikinci ürün olarak da yetiştirilebilir. İyi bir fide 5-10 yapraklı, sağlam, kuvvetli ve fazla boylanmamış olmalıdır.

Fide yastığında ya da viyolde fide yetiştirilir; viyolde yetiştirme en iyi yöntemdir. Fide yastığında 1 metrekareye 2-5 g tohum hesaplanır. Tohumlar 15 cm aralıkla seyrek açılan çizilere, 2,5-3 cm derinlikte ekilir; ekimden önce çiziler sulanır. Tarlada dikim mesafesi sıra arası 50-70 cm, sıra üzeri 45-60 cm olup, sık dikimde başlar küçük kalır.

Gübreleme

Geniş ve bol yapraklı lahanalar besin maddesince zengin toprak ister. Dikimden en az 3 ay önce 3-4 ton/da çiftlik gübresi verilip sonbaharda derin toprak sürümü yapılır. Toprak tahlili sonucuna göre fosforlu gübrenin tamamı dikim öncesi verilir; azotlu gübre iki defada uygulanır: ilk yarısı dikimle, geri kalanı baş bağlamaya başladığı dönemde 2. çapayla birlikte. Kaynakta azot ve fosfor için kg/da değeri belirtilmediğinden bu sayılar verilmemiştir; gübre cinsi ve miktarı için toprak tahlili esastır.

Sulama

Lahana suyu seven bir sebzedir. Dikilen bitkilere önce can suyu verilir, fide tutana kadar kısa bir dönem sulama gerekir. Toprak yapısı, yağış durumu ve bitkinin gelişimine göre düzenli sulama yapılır; her sulamadan sonra kaymak tabakası çapayla kırılır. Yağışsız, kurak ve rutubetsiz yörelerde verim ve kalite düşer. Karadeniz Bölgesi'nde kış yağışlarının düzenli olması nedeniyle bu dönemde genellikle ayrıca sulamaya ihtiyaç duyulmaz.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Lahana Kök-Ur Hastalığı (Plasmodiophora brassicae): Hastalıklı fideler sararıp solar ve kök boğazında küçük urlar oluşur. Hasta bitkiler solar ve baş bağlamaz; geç enfeksiyonlarda solgunluk görülmese de bitkiler bodur kalıp küçük baş bağlar. Lahanaların aynı toprakta üst üste yetiştirilmemesi ve münavebe uygulanması önemlidir.

Zararlılar

• Lahana Kelebeği (Pieris brassicae): Tırtılları yaprakları kemirerek zarar verir; mücadele edilmezse yaprakların pazar değerinin düşmesine yol açar.
• Yaprak Bitleri: Yapraklarda ve baş içinde koloni hâlinde bitki özsuyunu emerek beslenir; yoğunlaştığında lahanalarda baş oluşumunu engeller.

Lahana hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasadı çeşit iriliği, erkencilik-geçcilik ve pazar şartları etkiler. Başların istenen büyüklüğe ulaşmasına bağlı olarak hasat, dikimden itibaren 3-5 ay sonra başlar. Olgunlaşan başlar çeşide göre tarlada 20-30 gün bekleyebilir. Hasat olgunluğuna gelen başlar toprak seviyesinden bir bıçak yardımıyla kesilir, bozuk yapraklar temizlenir ve satışa sunulur. Dekardan ortalama 3-7 ton ürün alınır.