Bezelye Yetiştiriciliği

Bezelye hakkında

Bezelye, serin iklim seven ve protein ile vitaminler bakımından zengin değerli bir baklagil sebzesidir. Bodur ve sırık çeşitleri bulunan bezelye, kendinden sonra ekilecek bitki için iyi bir ön bitkidir. Bu rehber, resmi kaynağa dayanarak bezelyenin ekim zamanı, tohum miktarı, gübreleme, sulama, hasat ile sık görülen hastalık ve zararlılarını kapsar.

Ekim zamanı ve tohum

Toprak sıcaklığı 7-8 derece olduğunda ekim yapılır. Şubat başından 15 Mart'a kadar erkenci ve yarı erkenci çeşitler, Mart'tan Nisan başına kadar yarı erkenci ve geçci çeşitler, 15 Nisan'dan sonra sıcağa dayanıklı çeşitler ekilir. Kasım-Aralık aylarında ise sonbahar çeşitleri ekilebilir. Tohum ekim derinliği 3-5 cm'dir.

Ortalama dekara 10-12 kg arasında tohum ekilir. Düze ekimde sıra arası 30-40 cm, sıra üzeri 5-10 cm; sırık çeşitlerde sıra arası 50-80 cm, sıra üzeri 15-25 cm olmalıdır. Sırık çeşitler ocak usulü ekilir ve her ocağa 4-5 tohum atılır.

Gübreleme

Toprağın yapısına bağlı olarak dekara ortalama azot 3-4 kg/da, fosfor (P2O5) 8-10 kg/da ve potasyum (K2O) 20 kg/da verilir. Örnek gübreleme olarak 1 dekara 22 kg DAP (18-46) ve 42 kg potasyum sülfat (yüzde 48-52) önerilir. Bezelye potasyum ve fosfor eksikliğine çok hassastır. Gübreleme ekim öncesi toprak işleme sırasında yapılmalı; bezelyeye çiftlik gübresi vermekten kaçınılmalıdır.

Sulama

Sonbahar ekiminde gelişme dönemi yağışlı döneme rastladığından sulamaya hemen hiç ihtiyaç duyulmaz. İlkbahar ekimlerinde hava ve toprak şartlarına bağlı olarak düzenli aralıklarla sulama yapılır. Çiçeklenmeden önceki dönemde ve meyve tutumundan sonraki dönemde olmak üzere en az iki defa sulanır; çok kurak giderse üçüncü bir sulama yapılabilir. Sulama karık usulü veya yağmurlama şeklinde yapılır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Kök çürüklüğü: Köklerde ve kök boğazında kahverengileşme ve çürüme, bitkide sararma ile gelişme geriliği görülür.
• Solgunluk: Bitkide su kaybına bağlı pörsüme, alt yapraklardan başlayan sararma ve solma ortaya çıkar.
• Külleme: Yaprak ve gövde yüzeyinde beyaz unumsu örtü oluşur, ilerleyen dönemde yapraklar sararıp kurur.
• Mildiyö: Yaprakların üst yüzeyinde sararma, alt yüzeyinde grimsi örtü görülür; ilerledikçe yaprak dokusu kurur. Toprak çok rutubetli olduğunda toprağa yatan bitkilerde mantari hastalıklar artar.
• Antraknoz: Yaprak, sap ve baklalarda koyu kenarlı, çökük lekeler oluşur.

Zararlılar

• Kırmızı örümcekler: Yaprak alt yüzeyinde ince ağ oluşturur; yapraklarda sararma ve noktasal renk açılması görülür.
• Yaprak bitleri: Taze sürgün ve yaprakların alt yüzeyinde koloniler halinde bulunur, bitki özsuyunu emerek yapraklarda kıvrılma ve gelişme geriliğine yol açar.
• Burukuslar (bezelye tohum böceği): Tane ve tohumların içinde gelişen larvalar daneyi içten oyarak zarar verir.

Bezelye hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasat olgunluğuna gelmiş baklalar en geç iki-üç gün içinde hasat edilmelidir. İlkbaharda ekilen bezelyeler 12-16 hafta, sonbaharda ekilenler 32 hafta sonra hasat edilmeye başlanır. Küçük işletmelerde hasat kademeli olarak ve 3-4 gün ara ile elle yapılır; bu kalite ve verimi olumlu etkiler. Hasat edilen bezelyeler hemen piyasaya sevk edilir.