Aspir Yetiştiriciliği

Aspir hakkında

Aspir (Carthamus tinctorius), kuraklığa ve soğuğa dayanıklılığıyla öne çıkan, tohumlarından yemeklik yağ elde edilen önemli bir yağ bitkisidir. Bu rehber; aspir yetiştiriciliğinde ekim zamanı, tohumluk miktarı, gübreleme, sulama ve hasat gibi temel konularla yaygın hastalık ve zararlıların tanıtımını resmi kaynaklara dayanarak sunar.

Ekim zamanı ve tohum

Aspir yazlık bir bitkidir ve baharda ekilir; en uygun ekim dönemi 20 Mart ile 20 Nisan tarihleri arasıdır. Ilıman iklim bölgelerinde kışlık olarak Kasım ayında da ekilebilir.

Sıra arası 15-20 cm olduğunda dekara 4-6 kg tohumluk kullanılır; tohumluk miktarı ortalama 5 kg/da değerinin altına düşürülmemelidir. İdeal ekim derinliği 2,5-4,0 cm olup tohum 5 cm'den derine atılmamalıdır.

Gübreleme

Toprak analizi yoksa dekara 12-15 kg saf azot (N) ve 3-5 kg fosfor hesaplanarak uygulanır; piyasada bulunan 20-20-0 kompoze gübre uygun bir seçenektir. Aspir kısa sürede (yaklaşık 3,5-4 ay) yetiştiğinden gübrenin tamamı ekim öncesi toprağa verilip karıştırılmalıdır.

Sulama

Aspir kuraklığa dayanıklıdır ve çoğunlukla kuru tarım koşullarında yetiştirilir. Sapa kalkma (çıkıştan 20-25 gün sonra) ve çiçeklenme öncesi (çıkıştan 55-65 gün sonra) dönemler kritik olup bu dönemlerde yapılacak sulama verimi belirgin biçimde artırır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Aspir yaprak lekesi (Alternaria carthami): En karakteristik belirti yapraklardaki kahverengi, iç içe geçmiş halkalar şeklinde ve 1 cm büyüklüğe ulaşabilen lekelerdir. Lekeler zamanla birleşerek büyük nekrotik ölü alanlar ve yanıklıklar oluşturur; hastalık çiçek sapları ile ince dallarda da görülür. Enfekteli çiçek tomurcukları açılmadan solup kurur ve enfekteli tohumun bir tarafında kahverengileşme meydana gelir.

Zararlılar

• Aspir yaprakbiti (Uroleucon carthami): Ergin ve nimfler yaprak, sürgün ve gövdede koloniler hâlinde bitki özsuyunu emerek beslenir. Beslendikleri yaprak ve taze sürgünlerde kıvrılma ve şekil bozukluğu görülür; yoğunlukta bitki gelişimi duraklar, verim ve kalite düşer. Salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde fumajin oluşur ve zararlı, bitki virüs hastalıklarını taşıyabilir.
• Yeşilkurtlar (Helicoverpa armigera ve Heliothis peltigera): Larvalar önce yapraklarda yalnızca damarları bırakacak şekilde beslenir; ilerleyen dönemde bitkinin üst kısmına yönelerek çiçek tomurcuğu, tohum ve tohum kapsülünde beslenir. Yenen çiçekler tohum kapsülü oluşturamadığından verim doğrudan azalır; larvalar tohum kapsüllerini delerek de zarar verir.

Aspir hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Yaprakların büyük bölümünün tamamen kuruduğu ve çiçek çanak yapraklarının kahverengiye döndüğü dönemde hasat yapılır; bu, çiçeklenmeden yaklaşık 4-5 hafta sonrasına denk gelir.