Lavanta Yetiştiriciliği

Lavanta hakkında

Lavanta, Akdeniz kuşağının çok yıllık, her dem yeşil ve aromatik bir bitkisidir; uçucu yağı tıbbi ve kozmetik alanda değerlidir. Bu rehber, lavanta yetiştiriciliğinde uygun iklim ve toprak koşullarını, çoğaltma ve dikimi, gübreleme, sulama ve hasadı, ayrıca yaygın hastalıkları resmi Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarına dayanarak özetler.

Ekim zamanı ve tohum

Lavanta genellikle çelikten elde edilen bir yaşlı fidelerle dikilir. Fide dikimi sonbaharda, kırağıların düşmesinden sonra Kasım-Aralık aylarında önerilir; ilkbahar dikimi yapılacaksa bahar kuraklığı oluşmadan önce Şubat-Mart aylarında gerçekleştirilir. Çoğaltma çelikleri ise uyku döneminde (Aralık-Şubat) alınır.

Lavanta yabancı tozlanan bir bitki olduğundan tohumla çoğaltıldığında anaç çeşidin verim ve kalite özellikleri korunamaz; bu nedenle genellikle çelik ve kök sürgünü gibi vejetatif yolla çoğaltılır. Bahçe tesisinde 1 dekara yaklaşık 2000 fide dikilir; Lavandula angustifolia için önerilen dikim aralığı 30x140 cm düzeyindedir.

Gübreleme

Lavanta, 100 kg çiçek salkımı oluşturmak için topraktan ortalama 1 kg azot, 0,3 kg fosfor ve 0,8 kg potasyum kaldırır. Azotlu gübre dallanmayı teşvik etmek için erken ilkbaharda; fosforlu ve potasyumlu gübreler ise sonbaharda son sıra arası toprak işlemesiyle verilir. Gübreleme mutlaka toprak analizine ve uzman görüşüne göre yapılmalıdır.

Sulama

Lavanta, kuraklığa dayanıklı ve derin kök yapısına sahip bir bitkidir. Fide dikiminden sonra mutlaka can suyu verilir; dikimi izleyen yaz döneminde damla sulamadan yararlanılabilir. Birinci yıl kök gelişimini iyi tamamladıktan sonra sonraki yıllarda genellikle sulamaya ihtiyaç duymaz.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Beyaz kök çürüklüğü: Kök bölgesinde çürümeye yol açar; bitkide solgunluk, gelişme geriliği ve zamanla kuruma görülür.
• Yaprak leke hastalığı (Septoria lavandulae): Toprak üstü aksamda, özellikle aşırı nem ve fazla sulama koşullarında yapraklarda lekelenmeye neden olur.
• Şapkalı kök mantarı: Kök kısmında gelişerek köklerde çürümeye ve bitkide zayıflamaya yol açar.

Lavanta hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Hasat elle veya makineyle yapılabilir. Çiçekteki uçucu yağ oranı tam çiçeklenmeye kadar belirgin biçimde artar; genel olarak çiçeklenme %80 düzeyine ulaştığında hasat edilir (bazı çeşitlerde salkımların %50 sinin, bazılarında %100 ünün açtığı dönemde). Verim, dikimi izleyen ikinci yıldan itibaren alınmaya başlanır.