Arpa Yetiştiriciliği

Arpa hakkında

Arpa, serin iklim tahılları içinde buğdaydan sonra en çok ekimi yapılan, hayvan yemi ve malt sanayisinin temel hammaddesi olan tek yıllık bir tahıldır. Bu rehber; arpada ekim nöbeti, toprak hazırlığı, ekim zamanı, tohum miktarı, gübreleme, sulama ve hasat konularını resmi kaynağa dayanarak özetler. Ayrıca arpada görülen yaygın hastalıkları tanıtıcı belirtileriyle aktarır.

Ekim zamanı ve tohum

Ege Bölgesi yazlık arpa çeşitleri için en uygun ekim zamanı 15 Kasım-15 Aralıktır. Kışlık veya alternatif tabiatlı çeşitler daha erken ekilebilir; zorunlu durumlarda yazlık çeşitlerde ekim ocak ayının ortalarına kadar uzayabilir.

Ege Bölgesi için 18-20 kg/da tohum (metrekareye 400 tane) yeterlidir. Ekim mibzerle yapılıyorsa bu miktar 2-3 kg kadar azaltılır. İyi bir çimlenme için ekim derinliğinin 3-5 cm olması uygundur.

Gübreleme

Ege Bölgesi için tavsiye edilen dozlar; taban gübre olarak 15 kg/da 20:20:0, üst gübre olarak 15 kg/da amonyum nitrattır. Üst gübre kardeşlenme döneminde mümkün olan en erken zamanda uygulanmalıdır. Ekimden 1,5-2 ay önce toprak analizi yaptırılması önerilir. Maltlık arpalarda yüksek protein istenmediğinden azotlu gübrelerin fazla ve geç kullanılmamasına özen gösterilmelidir.

Sulama

Ege Bölgesinde normal şartlarda sulama gerekmez. Yağışların yetersiz olduğu dönemlerde su verilir: birinci su sapa kalkma, ikinci su süt olumu devresinde olacak şekilde iki su uygulanır. Tek su verilecekse sulama süt olum devresinde yapılmalıdır.

Yaygın hastalık ve zararlılar

Hastalıklar

• Yaprak çizgi hastalığı: Fungal bir hastalıktır. Genç yaprağın damarları arasında soluk renkli şeritler belirir; bu şeritler süratle kahverengiye döner ve boyuna yırtıklar oluşturur. Hastalıklı bitkiler bodurlaşır ve olumdan önce ölebilir.
• Arpa yaprak lekesi: İlkbaharda genç yapraklarda sulanmış lekeler görülür. Bu lekeler yavaş yavaş kuruyarak kenarları dişli, koyu griden kahverengiye veya sarımsı halkayla çevrili beyazımsı gri lekelere dönüşür. Erken ekimi izleyen ılık ve yağışlı hava enfeksiyonu artırır.
• Arpa kapalı rastığı: Fungal bir hastalıktır, buğday sürmesine benzer. Hasta bitkinin taneleri katı ve siyah rastık parçaları ile bulaşır.
• Arpa açık rastığı: Fungal bir hastalıktır. Hasta bitkinin başakları siyah bir toz kitlesi durumundadır.

Arpa hastalıkları ve zararlılarının belirtileri ve önlemleri ›

Hasat

Arpa hasadı, tane nemi yüzde 13ün altına düştükten sonra yapılmalıdır. İyice kurumadan hasat edilen üründe kavuzlar kolayca renk atar ve kalite düşer. En iyi hasat biçerdöverle yapılanıdır; özellikle biralık arpalarda tanenin kırılmaması için biçerdöver ayarı önemlidir.